Արարատյան դաշտի սրտում կա մի վայր, որտեղ լեգենդար լեռը դադարում է լինել պարզապես հեռավոր պատկեր հորիզոնում։ Վերին Արտաշատում Արարատն այնքան մոտ է, որ թվում է՝ բավական է պարզել ձեռքը, և դուք կդիպչեք նրա ձյունաճերմակ կատարին։

Այս գյուղում լեռան ներկայությունը ֆիզիկապես զգալի է յուրաքանչյուր քայլափոխի. այստեղ Մասիսը դադարում է լինել հեռավոր պատկեր և դառնում է առօրյա կյանքի անբաժանելի մասը՝ հառնելով անմիջապես տների ու այգիների թիկունքում։

Գյուղի բարձրադիր դիրքը հարթավայրի նկատմամբ ստեղծում է մի տեսողական պատրանք, թե լեռան ստորոտը սկսվում է հենց Վերին Արտաշատի վերջին փողոցից, ինչը բնակավայրը դարձնում է Հայաստանի «ամենաարարատյան» անկյուններից մեկը։

Տեղացիներն ասում են, որ լեռան մոտիկությունը գյուղին տալիս է առանձնահատուկ ուժ և անդորր։

Ամենից սպասված տեսարանը բացվում է լուսաբացին կամ մայրամուտին, երբ լեռան ստվերը ծածկում է այգիները, իսկ ձյունաճերմակ կատարը ստանում է վարդագույն երանգ։

Լուսանկարիչների և բնության սիրահարների համար սա լավագույն վայրն է՝ որսալու Արարատի ամենապարզ ու տպավորիչ կադրերը, քանի որ այստեղ չկա քաղաքային խտություն կամ արհեստական արգելքներ, որոնք կխամրեցնեին լեռան վեհությունը։

​Այս մտերմիկ կապը լեռան հետ իր արտացոլումն է գտել նաև գյուղի տնտեսական ու հոգևոր կյանքում։

Լեռան լանջերից փչող զով հոսանքներն ու արարատյան արևը ստեղծել են մի յուրահատուկ միկրոկլիմա, որի շնորհիվ Վերին Արտաշատի ծիրանի ու խաղողի այգիները տալիս են էտալոնային որակի բերք՝ լցված հողի ու լեռնային օդի կենսատու ուժով։

Գյուղը հիմնադրվել է 19-րդ դարի առաջին կեսին՝ Պարսկահայաստանի Խոյ և Սալմաստ գավառներից ներգաղթած հայերի կողմից, ովքեր իրենց հետ բերել են ամուր ավանդապաշտություն և աշխատասիրություն՝ բնակություն հաստատելով հնագույն մայրաքաղաքներ Արտաշատի ու Դվինի միջնամասում գտնվող այս օրհնված հողում։

Վերին Արտաշատն առանձնանում է իր մտավորական ներուժով։ Գյուղը տվել է բազմաթիվ գիտնականներ, բժիշկներ և պետական գործիչներ։ Այստեղի դպրոցը և մշակութային տունը միշտ եղել են ակտիվ, ինչի շնորհիվ գյուղը համարվում է մարզի «զարթոնք ապրող» համայնքներից մեկը։

Գյուղը հայտնի է իր ամուր համայնքային կապերով և հյուրասիրությամբ։ Տեղացիները պահպանել են Պարսկահայաստանից բերված բարքերն ու սովորույթները, ինչն արտահայտվում է թե՛ տեղական խոհանոցում, թե՛ տոնակատարությունների ժամանակ։

Գյուղն աչքի է ընկնում  նաև իր ներքին կարգապահությամբ և համայնքային հարցերում միասնականությամբ։

Սա այն եզակի գյուղերից է, որտեղ մարդիկ ոչ թե պարզապես ապրում են կողք կողքի, այլ գործում են որպես մեկ մեծ ընտանիք՝ պահպանելով իրենց նախնիների հիշատակն ու ավանդույթները։

Վերին Արտաշատը գտնվում է ծովի մակերևույթից մոտ 850-900 մետր բարձրության վրա:

Գտնվում է Արտաշատ քաղաքից 6 կմ հյուսիս արևելք։

Այն սահմանակից է Նորաշեն, Դվին և Մխչյան գյուղերին

Կլիման չոր ցամաքային է: Ամառները շատ շոգ են և արևոտ, իսկ ձմեռները՝ մեղմ, բայց երբեմն լինում են ցրտահարություններ: Սա ստեղծում է կատարյալ պայմաններ այգեգործության համար:

Կոորդինատները. 39.9875° N  44.5381° E