Արարատի մարզի Արևշատ գյուղի սրտում վեր է խոյանում հայկական ճարտարապետության գոհարներից մեկը՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին:

Այս սրբավայրը ոչ միայն հոգևոր կենտրոն է, այլև մի յուրօրինակ թանգարան բաց երկնքի տակ, որտեղ ամփոփված է մեր միջնադարյան մշակույթի շունչը։

​Եկեղեցին կառուցվել է 19-րդ դարի վերջին (1890-ական թվականներին): Այն ժամանակաշրջան էր, երբ Արևելյան Հայաստանում ծխական կյանքը վերելք էր ապրում։

Սակայն խորհրդային տարիների աթեիստական քաղաքականությունը չխնայեց նաև այս կառույցը. տասնամյակներ շարունակ այն օգտագործվել է որպես հացահատիկի պահեստ, ինչի հետևանքով կառույցը զգալիորեն խարխլվել էր։

​2000-ականների սկզբին, տեղի բնակիչների և նվիրյալ հայորդիների (մասնավորապես՝ Լևոն Մանուկյանի) ջանքերով սկսվեցին վերականգնման աշխատանքները։

Եկեղեցին հանդիսավորությամբ վերաօծվեց 2006 թվականին և այսօր գործող տաճար է։

​Եկեղեցին առանձնանում է իր դասական հայկական խաչաձև գմբեթավոր հորինվածքով։

Պատերը շարված են սրբատաշ տուֆից: Օգտագործված է քարերի գունային հետաքրքիր խաղ՝ սևի և նարնջագույնի համադրությամբ, որն ընդգծում է տաճարի հանդիսավորությունը։

Ունի բազմանիստ թմբուկ և սլացիկ կոնաձև վեղար։

Արևմտյան մուտքի վերնամասում տեղադրված է թեթև ու օդեղեն սյունազարդ զանգակատուն-ռոտոնդան։ 

​Եկեղեցու բակում և ներսում պահպանված խաչքարերը վկայում են, որ այս տարածքը հոգևոր կենտրոն է եղել դեռևս Զաքարյանների ժամանակաշրջանից։

Եկեղեցու բակում տեղադրված է 13-րդ դարի խաչքար, որն աչքի է ընկնում հարուստ բուսական և երկրաչափական զարդանախշերով։

Կենտրոնական խաչի թևերը ծաղկած են, ինչը խորհրդանշում է Կենաց ծառը և Քրիստոսի հաղթանակը մահվան հանդեպ։

Եկեղեցու մկրտարանի խորշում տեղադրված է 12-13-րդ դարերի ևս մեկ խաչքար։

Սա տարածքի ամենահին հուշարձաններից է։ Այն առանձնանում է զուսպ, բայց խորիմաստ քանդակագործությամբ։

Նման խաչքարերը բնորոշ են բարձր միջնադարի հայկական արվեստին, որտեղ ամեն մի նախշ ունի իր աստվածաբանական նշանակությունը։

​Եկեղեցին գտնվում է Երևանից ընդամենը 22 կմ հեռավորության վրա, ինչը հիանալի ուղղություն է դարձնում այն մեկօրյա ուխտագնացությունների և էքսկուրսիաների համար։

Այս սրբավայրը ոչ միայն անցյալի վկան է, այլև ներկայի հավատքի խորհրդանիշը։ Յուրաքանչյուր այցելու այստեղ կարող է զգալ դարերի շունչը և վայելել Արարատյան դաշտավայրի հանդարտությունը։

​ Տեղակայումը.Արարատի մարզ, գյուղ Արևշատ
 Կոորդինատներ. 40°00'27"N 44°34'38"E

Լուսանկարները` Հուշարձանների պահպանության Արարատի մարզային ծառայության ֆեյսբուքյան էջից։