Լանջանիստ համայնքի վարչական տարածքում գտնվող «Հին Գյուղատեղի» պատմամշակութային հուշարձանը  Հայաստանի միջնադարյան բնակավայրերի ինքնատիպ և արժեքավոր նմուշներից մեկն է:

Այս հնավայրը, որը պաշտոնապես հաշվառված է հուշարձանների պետական ցուցակում, ընդգրկում է պատմական զգալի ժամանակահատված՝ 13-րդ դարից մինչև 19-րդ դարի վերջը, ինչը թույլ է տալիս հետագծել տեղի բնակչության կենցաղի և ճարտարապետական լուծումների էվոլյուցիան մի քանի հարյուրամյակների ընթացքում։

​Այս պատմական միջավայրում պահպանվել են բազմաթիվ կառույցների մնացորդներ, որոնք պատկերացում են տալիս միջնադարյան հայկական լեռնային գյուղի կառուցվածքի մասին:

Տարածքում առկա են տեղական անմշակ քարերով և կավաշաղախով կառուցված բնակելի տների հիմքեր, ինչպես նաև տնտեսական նշանակության շինություններ:

Հատկապես ուշագրավ են ժայռափոր հատվածները և բնական քարանձավների օգտագործումը որպես կացարաններ կամ մառաններ, ինչը վկայում է բնակիչների՝ տեղանքի ռելիեֆին առավելագույնս հարմարվելու հմտության մասին:

Գյուղատեղիի տարածքում պահպանվել են նաև միջնադարյան գերեզմանոցի հետքեր՝ տապանաքարերով և խաչքարերի բեկորներով, որոնցից մի քանիսն ունեն 13-14-րդ դարերին բնորոշ զարդանախշեր և ճարտարապետական լուծումներ:

Այս կոթողները փաստում են տարածաշրջանի հոգևոր կյանքի և մշակութային զարգացման բարձր մակարդակը Զաքարյանների իշխանության և հաջորդող շրջաններում:

Հնավայրի ներկայիս վիճակը պարբերաբար մոնիտորինգի է ենթարկվում Հուշարձանների պահպանության Արարատի մարզային ծառայության կողմից, քանի որ այն կարևորագույն գիտական և զբոսաշրջային օբյեկտ է, որն օգնում է վերականգնել մեր լեռնաշխարհի պատմական անցյալի ամբողջական պատկերը:

Գյուղատեղին տեղակայված է ներկայիս Լանջանիստ գյուղից մոտ 1 կմ դեպի հյուսիս-արևելք՝ բարձրադիր և դժվարամատչելի լեռնային գոտում, ինչը պատմականորեն ապահովել է բնակավայրի բնական պաշտպանվածությունը տարբեր արշավանքների ժամանակ:

Կոորդինատներն են 39.95722° N, 44.91250° E

Լուսանկարները `Հուշարձանների պահպանության Արարատի մարզային ծառայության