Մրգանուշի խոնարհված (կիսավեր) եկեղեցին Արարատյան դաշտի 19-րդ դարի գյուղական ճարտարապետության ամենացայտուն նմուշներից է։

Մրգանուշի այս հին եկեղեցին (որը նույնպես հաճախ կոչվել է Սուրբ Աստվածածին) կառուցվել է 1860-1870-ական թվականներին։ Այն տիպիկ «գյուղական բազիլիկ» է։

Եկեղեցու ծածկը (տանիքը) եղել է փայտաշեն՝ հողի հաստ շերտով պատված։

Պատերը կառուցված են անմշակ կամ կոպտատաշ տեղական քարից (հիմնականում բազալտ և տուֆ) ու կավախառն շաղախից։

Եկեղեցին ունեցել է երկու մուտք՝ հարավային և արևմտյան կողմերից, որոնց բարավորները (դռան վերևի քարերը) երբեմն զարդարված են եղել պարզ խաչային քանդակներով։

Եկեղեցին այսօր կիսավեր (խոնարհված) է։ Տանիքն ամբողջությամբ փլված է, կանգուն են միայն պատերը (որոշ հատվածներում՝ մինչև տանիքի բարձրության)։ Ներսում թափված են քարեր և հողաշերտեր, ինչն էլ ավելի է ընդգծում դրա «հողաշեն» լինելը։

Պահպանվել են խորանի հատվածը և որոշ որմնախորշեր։

Պատերի մեջ և շրջակայքում կան 16-18-րդ դարերի խաչքարերի բեկորներ, ինչը հուշում է, որ այս եկեղեցին կառուցվել է ավելի հին մատուռի կամ սրբատեղիի հիմքի վրա։

Եկեղեցին լքվել է 1930-ական թվականներին՝ խորհրդային հակակրոնական արշավի ժամանակ։ Այն երկար տարիներ օգտագործվել է որպես հացահատիկի պահեստ կամ տնտեսական շինություն։

Այս եկեղեցին հատկապես տպավորիչ է անձրևներից հետո, երբ հողաշեն պատերի վրա երբեմն բուսականություն է հայտնվում՝ ստեղծելով բնության և ճարտարապետության միաձուլման պատկեր։ Այն ներառված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

​Եկեղեցին գտնվում է Մրգանուշ գյուղի հին թաղամասում, գործող նորակառույց/վերանորոգված եկեղեցուց ոչ շատ հեռու։ Այն  շրջապատված է տնամերձ հողամասերով։

 Կոորդինատները.40.0152° N, 44.5578° E

Լուսանկարը` Հուշարձանների պահպանության Արարատի մարզային ծառայության ֆեյսբուքյան էջից