Հայոց ցեղասպանությունը կամ Մեծ Եղեռնը հայ ժողովրդի պատմության ամենաողբերգական էջն է, որը կազմակերպվել և իրականացվել է Օսմանյան կայսրության իշխանության ղեկին կանգնած երիտթուրքական «Իթթիհաթ վե թերաքի» կուսակցության կողմից։

Այս ոճրագործությունը, որն իր գագաթնակետին հասավ 1915-1923 թվականներին, նպատակ ուներ վերջնականապես բնաջնջել հայ բնակչությանը իր պատմական հայրենիքում՝ Արևմտյան Հայաստանում։

Ցեղասպանության պետական ծրագիրը ներառում էր ոչ միայն զանգվածային կոտորածներն ու բռնի տեղահանությունը դեպի Միջագետքի անապատներ, այլև հայկական մշակութային ժառանգության միտումնավոր ոչնչացումը, հայրենազրկումն ու հայության հետքի վերացումը տարածաշրջանից։

​Ոճրագործության սկիզբը պայմանականորեն համարվում է 1915 թվականի ապրիլի 24-ը, երբ Կոստանդնուպոլսում ձերբակալվեցին և հետագայում սպանվեցին շուրջ 235 հայ մտավորականներ, հասարակական գործիչներ և արվեստագետներ։

Սա նպատակաուղղված հարված էր ժողովրդի գլխին, որպեսզի հայությունը զրկվի առաջնորդող ուժից և դիմադրողականությունից։

Ցեղասպանությունն իրականացվել է մի քանի փուլով. նախ զինաթափվել են օսմանյան բանակում ծառայող հայ զինվորները, այնուհետև իրականացվել է մտավորականության ոչնչացումը, որին հաջորդել է կանանց, ծերերի և երեխաների զանգվածային տեղահանությունն ու կոտորածը։

Այս դաժանությունների արդյունքում զոհվել է ավելի քան 1.5 միլիոն հայ, իսկ վերապրածները սփռվել են աշխարհով մեկ՝ ձևավորելով ներկայիս հզոր Հայկական Սփյուռքը։

Հատկանշական է, որ «ցեղասպանություն» (genocide) իրավաբանական եզրույթը 1944 թվականին ստեղծել է Ռաֆայել Լեմկինը՝ հիմնվելով հենց Հայոց ցեղասպանության և Հոլոքոստի փաստերի վրա։

Դեռևս 1915 թվականի մայիսին Դաշնակից պետությունները՝ Ռուսաստանը, Մեծ Բրիտանիան և Ֆրանսիան, համատեղ հռչակագրով այս իրադարձությունները որակել էին որպես հանցագործություն «մարդկության և քաղաքակրթության դեմ»։

Այս տարի լրանում է Հայոց ցեղասպանության 111-րդ տարելիցը:

Հազարավոր մարդիկ ամբողջ աշխարհում ապրիլի 24-ին հարգանքի տուրք են մատուցում զոհերի հիշատակին՝ այցելելով Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր կամ այլ կոթողներ։

Պատմական արդարության վերականգնումը և ցեղասպանության միջազգային ճանաչումն ու դատապարտումը մնում են հայ ժողովրդի և միջազգային հանրության կարևորագույն խնդիրներից մեկը՝ նոր նմանատիպ ոճրագործությունների կանխարգելման համար։