Մրգավանը Հայաստանի Հանրապետության Արարատի մարզի Արտաշատի տարածաշրջանի հնամենի և հարուստ պատմություն ունեցող գյուղերից է։ Այն գտնվում է Արտաշատ քաղաքից անմիջապես հյուսիս-արևմուտք։

Իր ներկայիս անվանումը բնակավայրը ստացել է 1945 թվականի օգոստոսի 2-ին վերանվանվելու արդյունքում։

​Գյուղը հիմնադրվել է 1828 թվականին։ Պատմական վարչական բաժանումներով՝ գյուղը 1840 թվականին ներառվել է Երևանի գավառի, իսկ 1849 թվականին՝ Երևանի նահանգի կազմում։

​Գյուղի պատմության մեջ իր առանձնահատուկ և ծանրակշիռ հետքն է թողել մեծ բարերար Գրիգոր Բաբաջանյանը (1893–1978 թթ.)։ Նա հանդիսացել է գյուղի բնակիչների մոտ 90%-ի կնքահայրը, ինչի պատճառով նրան հարգանքով անվանել են «Քավոր Գրիգոր»։ Նրա թոռներն ու ծոռները մինչ օրս բնակվում և շարունակում են ապրել Մրգավանում։ Խորհրդային տարիներին՝ 1927–1931 թվականներին, գյուղը որոշ ժամանակով վերանվանվել էր հեղափոխական գործիչ Ս. Մարտիկյանի անունով։

​Մրգավանում հարգանքով են հիշում նաև հայրենական մեծ պատերազմում (1941–1945 թթ.) զոհված համագյուղացիներին, որոնց հիշատակին գյուղի մեջ կառուցված է բազալտից հուշարձան-աղբյուր։

​Բնակավայրն աչքի է ընկնում իր հոգևոր կառույցներով։ Գյուղն ունի երկու եկեղեցի՝ Սուրբ Աստվածածին և Սուրբ Հակոբ։ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կառուցվել է 1833 թվականին Մուխսի Բադալի և Վարդանի կողմից և գործել է մինչև 1919 թվականը։

Երկրորդը՝ Սուրբ Հակոբ եկեղեցին, կառուցվել է բարերար և վաճառական Անդրեաս Սարգսյանի միջոցներով մոտավորապես 1901–1908 թվականներին, ընդ որում՝ շինարարական աշխատանքներին մասնակցել է ողջ գյուղը։ 1918 թվականին, երբ թուրքական զորքերը նահանջում էին Հայաստանից, իրենց հետ վերցրել էին եկեղեցու զանգերը և թաքցրել Արաքսի ափին գտնվող գյուղերից մեկում։

Անդրեասի որդին՝ Սարոն, 5 ոսկի տալով մի ադրբեջանցու, կարողացել է գտնել և վերադարձնել կորսված զանգը։ 1920 թվականին խորհրդային իշխանության որոշմամբ եկեղեցին անջատվել է պետությունից, իսկ դպրոցը՝ եկեղեցուց։

Հետագայում՝ 1953 թվականին, թեև խորհրդային կառավարությունը որոշել էր քանդել եկեղեցիները, սակայն տեղի գյուղացիները կտրականապես հրաժարվել են կատարել այդ հրամանը։

​Գյուղի կառուցապատման պատմությունը նույնպես հետաքրքիր փուլեր է անցել։ Մինչև 1920 թվականը Մրգավանի բնակելի շենքերը հիմնականում կառուցվում էին աղյուսից, փայտից և եղեգնից։ Խորհրդային տարիներին շինարարության մեջ սկսեցին կիրառվել քարն ու երկաթբետոնը։

Տարիների ընթացքում գյուղում իրականացվել են կուլտուր-կենցաղային նշանակության բազմաթիվ աշխատանքներ։ Հին մշակույթի շենքը 1941–1948 թվականներին ծառայել է որպես մանկատուն։ Իսկ 1960 թվականին կառուցվել է մշակույթի նոր շենքը, որտեղ տեղակայվել են կինոթատրոնը, գյուղապետարանը, գրադարանն ու բուժկետը։

​Աշխարհագրական առումով Մրգավանը տեղակայված է Արարատյան դաշտում։ Այն ծովի մակարդակից ունի 830 մետր բարձրություն։ Բնակավայրը զբաղեցնում է ընդհանուր առմամբ 350 հեկտար տարածություն։

Գյուղատնտեսական նշանակության հողատարածքները կազմում են 229 հեկտար։

​Գյուղի կլիման բարեխառն լեռնային է՝ տաք ամառներով և ցուրտ ձմեռներով։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը կազմում է 20 °C, առավելագույն ջերմաստիճանը հասնում է մինչև 35 °C, իսկ նվազագույնը կարող է իջնել մինչև -25 °C։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը տատանվում է 200–250 մմ-ի սահմաններում, իսկ ձնածածկույթի հաստությունը կազմում է 10–30 սմ։ Վեգետացիայի (բուսականության աճի) շրջանը տևում է 200–230 օր։

​Մրգավանը գտնվում է ռազմավարական և զբոսաշրջային տեսանկյունից բավականին նպաստավոր վայրում։ Այն տեղակայված է մայրաքաղաք Երևանից 25 կմ դեպի հարավ-արևմուտք, իսկ մարզկենտրոն Արտաշատից՝ անմիջապես հյուսիս-արևմուտք՝ Երևան-Արտաշատ ավտոճանապարհի ձախ կողմում։ Գյուղը հարավից սահմանակից է Արտաշատ քաղաքին, հյուսիս-արևելքից՝ Այգեստանի հողատարածքներին, հյուսիս-արևմուտքից՝ Դալար գյուղին, իսկ արևմուտքից այն հպվում է Երևան-Մեղրի կենտրոնական մայրուղուն։

Կոորդինատներ. 39°57′58″N 44°32′0″E