Արտաշատի համայնքապետարանը վերջին ամիսներին ակտիվորեն հրապարակում է հանրային քննարկումների, մասնակցային բյուջետավորման, քաղաքացիների ընդունելության և տարբեր մրցույթների մասին տեղեկություններ։

2025 թվականի դեկտեմբերի 18-ին ներկայացվել է Արտաշատ համայնքի 2026 թվականի բյուջեի նախագիծը, և պաշտոնական հաղորդագրության մեջ շեշտվել է, որ այն կազմվել է «խնայողականության, արդյունավետության, թափանցիկության և հավաստիության սկզբունքներով»։

2026 թվականի փետրվարի 25-ին հայտարարվել է նաև, որ «Մասնակցային բյուջետավորում-2026» ծրագրի շրջանակում քաղաքացիները ներկայացրել են 9 ծրագիր, որոնցից 6-ը ճանաչվել են հաղթող։

Իսկ փետրվարի 20-ի հրապարակման համաձայն՝ համայնքի ղեկավար Կառլեն Մկրտչյանի մոտ ամեն հինգշաբթի քաղաքացիների ընդունելության օր է, և հերթական ընդունելության ժամանակ շուրջ երկու տասնյակ բնակիչներ դիմել են սոցիալական, կոմունալ-կենցաղային և քաղաքաշինական խնդիրներով։ 

Թղթի վրա ամեն ինչ ճիշտ է թվում. բյուջե կա, հանրային քննարկում կա, քաղաքացիների ընդունելություն կա, մասնակցության մեխանիզմ էլ կա։ Բայց այստեղ առաջանում է մի պարզ ու շատ տհաճ հարց՝ եթե համակարգը իսկապես այդքան թափանցիկ է, ապա ինչո՞ւ Արտաշատի համայնքապետարանը հայտնվեց տեղեկատվության ազատության խախտողների շարքում։

Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոնի 2025 թվականի տարեկան «Սև ցուցակի» մասին հրապարակման մեջ առանձին նշված է Արտաշատ համայնքի ղեկավար Կառլեն Մկրտչյանի անունը։

Ըստ հրապարակված նկարագրության՝ համայնքապետարանը հրաժարվել է տրամադրել «Շահումյան գյուղի Դավիթ Ռաֆայելյանի անվան արվեստի դպրոց» ՀՈԱԿ-ի աշխատակիցների հաստիքների և դրույքաչափերի վերաբերյալ տեղեկություններ՝ առանց պատշաճ իրավական հիմնավորման։

Նույն հրապարակման մեջ նշվում է, որ մերժման մեջ հղում է արվել օրենքներին, սակայն չի ներկայացվել այն իրավական նորմը, որով հիմնավորվում էր, թե պահանջվող տեղեկությունը գաղտնիք է։ 

Սա արդեն պարզապես հաղորդակցման խնդիր չէ։ Սա վստահության խնդիր է։ Որովհետև երբ մի կողմից քաղաքացիներին ասում ես՝ «մասնակցեք, քննարկեք, եկեք ընդունելության», իսկ մյուս կողմից տեղեկատվության տրամադրման հարցում արձանագրվում է անհիմն մերժում, ստացվում է շատ վտանգավոր հակասություն. համայնքը կարծես հրավիրում է մասնակցության, բայց ոչ միշտ՝ վերահսկողության։ 

Հարցերը այստեղ միայն քաղաքական չեն, այլև կառավարչական։ Եթե համայնքապետարանը իսկապես ուզում է, որ մարդիկ հավատան «թափանցիկության» մասին իր հայտարարություններին, ապա պետք է ոչ միայն կազմակերպի քննարկումներ, այլև ապահովի, որ հարցվող տեղեկատվությունը տրամադրվի օրենքի ոգուն և տառին համապատասխան։

Հակառակ դեպքում ստացվում է, որ հրապարակային ակտիվությունը դառնում է ցուցադրական, իսկ իրական հաշվետվողականությունը մնում է կիսաբաց դռների հետևում։ 

Միևնույն ժամանակ, հրապարակային հարթակներում երևում է, որ համայնքապետարանը շարունակում է վարչական և գնումների ընթացակարգեր իրականացնել։

Օրինակ՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 29-ին հրապարակվել է Արտաշատի համայնքապետարանի կարիքների համար սգո ծառայությունների գնման հայտարարությունը, իսկ 2026 թվականի փետրվարի 24-ին հրապարակվել է ևս մեկ էլեկտրոնային աճուրդ համայնքապետարանի կարիքների համար։

Բացի այդ, հրապարակային ծանուցումների պաշտոնական կայքում 2026 թվականի փետրվարի 11-ին և մարտի 4-ին արձանագրված են համայնքապետարանի կողմից երկու մանկապարտեզների մրցույթների հայտարարություններ։ Այսինքն՝ վարչական կյանքը ընթանում է, որոշումները կայացվում են, գործընթացները շարունակվում են։

Բայց հենց այդ պատճառով էլ հանրային վերահսկողության պահանջը փոքրանալու փոխարեն միայն մեծանում է։ 

Արտաշատում այսօր գլխավոր հարցը, թերևս, սա է. համայնքապետարանը ցանկանում է, որ քաղաքացին տեսնի գեղեցիկ վերնագրե՞րը, թե՞ նաև ամբողջ պատկերը։

Որովհետև «բյուջեի հանրային քննարկում», «մասնակցային բյուջետավորում» և «քաղաքացիների ընդունելություն» ձևակերպումները լավ են հնչում միայն այն դեպքում, երբ դրանց հետևում կա նաև լիարժեք բացություն, իրավաչափ պատասխան և հաշվետվողականություն։

Հակառակ դեպքում դրանք դառնում են պարզապես լավ գրված տեքստեր։

Իսկ Արտաշատի բնակիչները, ըստ էության, շատ ավելի պարզ բան են ուզում՝ ոչ թե PR, այլ պատասխան։ Ոչ թե միայն հաղորդագրություն, այլ փաստաթուղթ։ Ոչ թե միայն հրավեր մասնակցելու, այլ նաև իրավունք՝ իմանալու։

Փաստաթղթերով հաստատված մի ճշմարտություն արդեն կա՝ թափանցիկությունը հայտարարելով չի ապացուցվում։

Թափանցիկությունը ապացուցվում է այն պահին, երբ իշխանությունը սկսում է պատասխանել անհարմար հարցերին։