news-details
Արարատյան Պատմություններ

Բացահայտիր Արարատը - «Խոր Վիրապ» պետական արգելավայր

«Խոր Վիրապ» պետական արգելավայրը  Հայաստանի Հանրապետության ամենաարժեքավոր ջրաճահճային էկոհամակարգերից մեկն է, որը գտնվում է Արարատի մարզի Փոքր Վեդի գյուղական համայնքի վարչական սահմաններում:

Այս հատուկ պահպանվող տարածքը զբաղեցնում է 50,28 հեկտար մակերես և տեղակայված է Արաքս գետի ձախակողմյան հատվածում՝ պատմական Արտաշատ մայրաքաղաքի հարևանությամբ:

Տարածքի աշխարհագրական ճշգրիտ կոորդինատներն են 39°53′11″N 44°34′12″E:

​Արգելավայրի հիմնադրման առանցքային նպատակը միջազգային նշանակության խոնավ տարածքների պահպանությունն է, որոնք կենսական դեր ունեն ինչպես տեղական բուսական ու կենդանական աշխարհի, այնպես էլ չվող թռչունների համար:

Այստեղ ձևավորվել է յուրահատուկ միկրոկլիմա, որը նույնիսկ ամենաշոգ ամառային ամիսներին և ձմռանը պահպանում է ջրաճահճային բուսականության վառ կանաչ գույնը՝ հակադրվելով շրջակա չոր կլիմայական պայմաններին:

​Արգելավայրի կենսաբազմազանությունը բացառիկ է և ներառում է Հայաստանի Կարմիր գրքում գրանցված բազմաթիվ հազվագյուտ տեսակներ:

Բուսական աշխարհից այստեղ հանդիպում են սիբեխ սիբեխանմանը (Falcaria falcarioides), կոզմոխ Օշեին (Inula Aucherana), իշամառոլ արարատյանը (Sonchus araraticus), ինչպես նաև վարդատերեփուկ Իլյինին և կարմրան ութառէջը։

Կենդանական աշխարհի տեսանկյունից արգելավայրն ունի գլոբալ նշանակություն։

Այստեղ բնակվում են համաշխարհային վտանգված տեսակներ, ինչպիսիք են մարմարյա մրտիմնը (Marmaronetta angustirostris) և սպիտակագլուխ բադը (Oxyura leucocephalis):

Չուի ժամանակ տարածքը հանգրվան է դառնում գանգրափետուր հավալուսնի (Pelecanus crispus) համար։

Հայաստանի Կարմիր գրքում գրանցված տեսակներից այստեղ բնադրում են փոքր ձկնկուլը, մոխրագույն բադը, ոտնացուպիկը, բզակտուցը և կապուտափող սոխակը։

Բացի թռչուններից, տարվա տաք ամիսներին այստեղ սնունդ են հայթայթում նաև Կարմիր գրքում գրանցված չղջիկներ, մասնավորապես՝ Մեհելիի պայտաքիթը, ասիական լայնականջ չղջիկը և սովորական երկարաթև չղջիկը։

Տարածքը ներառված է Ռամսարի կոնվենցիայի (1971թ․) չափորոշիչներին համապատասխանող և միջազգային նշանակության խոնավ տարածքների ցանկում առաջնահերթ ներառման ենթակա գոտիների շարքում։

​«Խոր Վիրապ» պետական արգելավայրն իր բնապահպանական, գիտական և ռեկրեացիոն բարձր արժեքով հանդիսանում է Հայաստանի կենսաբազմազանության անփոխարինելի մասը, որի կորուստը կարող է անուղղելի վնաս հասցնել տարածաշրջանի էկոլոգիական հավասարակշռությանը։