Արարատի մարզի Շահումյան համայնքի Սուրբ Հակոբ մատուռը տեղական նշանակության ուխտատեղի է, որն ունի հետաքրքիր պատմական և աշխարհագրական ենթատեքստ։

Մատուռը կառուցված է Դարդալու լքված գյուղատեղիի տարածքում:

Այս տարածքը բնակեցված է եղել դեռևս միջնադարից: 19-րդ դարի վերջին այստեղ ապրել են հայեր, սակայն հետագայում բնակչությունը տեղափոխվել է ներկայիս Շահումյան գյուղի կենտրոնական հատված:

Մատուռի տակ և շուրջը կան ավելի հին՝ 12-17-րդ դարերի մշակութային շերտեր: Սա նշանակում է, որ ներկայիս 19-րդ դարի շինությունը կանգնեցվել է շատ ավելի հին եկեղեցու հիմքերի վրա:

Պատերը կառուցված են տեղական կոպտատաշ բազալտից և սրբատաշ քարերից, որոնք արտաքուստ սպիտակեցված են կրաշաղախով: Սա բնորոշ է Արարատյան դաշտի «ուշ» շրջանի սրբավայրերին, որտեղ շեշտը դրվում էր ոչ թե շքեղության, այլ ֆունկցիոնալության վրա:

Շենքի արտաքին պատին (ինչպես երևում է նկարում) ագուցված է քարե խաչ: Սա հաճախ արվում էր որպես «պահապան» կամ ի հիշատակ մատուռի վերանորոգողների:

Մատուռն ունի երկթեք տանիք: Ներսում այն հավանաբար ունի թաղակապ ծածկ (կամարաձև), որը բնորոշ է հայկական միանավ բազիլիկներին:

Քանի որ մատուռը կրում է Սուրբ Հակոբի Մծբնա հայրապետի  անունը, այն անմիջականորեն կապվում է նրա ամենահայտնի սխրանքի հետ։

Ըստ ավանդության՝ Սուրբ Հակոբը փորձել է բարձրանալ Արարատի գագաթը՝ Նոյյան տապանի բեկորը գտնելու համար։

Քանի որ մատուռը գտնվում է հենց Արարատի դիմաց, տեղացիները հավատում են, որ սա այն կետերից մեկն է, որտեղ սուրբը կանգ է առել հանգստանալու և աղոթելու՝ նախքան լեռը բարձրանալը։

Ասում են, որ հենց այդ պատճառով մատուռից Արարատը երևում է ամբողջ շքեղությամբ։

Մատուռի շուրջը գտնվող տապանաքարերը պատմական մեծ արժեք ունեն։ 

Տարածքում կան միջնադարին բնորոշ օրորոցաձև և հարթ տապանաքարեր: Դրանց մի մասի վրա կան կենցաղային պատկերներ (օրինակ՝ որսի տեսարաններ, գութան կամ արհեստի գործիքներ), ինչը վկայում է տվյալ ժամանակաշրջանի բնակչության զբաղմունքի մասին:

Պատերի մեջ կամ շրջակայքում կարելի է տեսնել 13-15-րդ դարերի խաչքարերի բեկորներ, որոնք օգտագործվել են որպես շինանյութ կամ պարզապես պահպանվել են որպես սրբություններ։

Սուրբ Հակոբը համարվում է «Զորավոր» սուրբ: Տեղացիների պատմելով՝ մատուռը բազմիցս փորձել են քանդել խորհրդային տարիներին, սակայն այն միշտ կանգուն է մնացել:

Մատուռի մոտ կա հատուկ տարածք մատաղ անելու համար, ինչը խոսում է այն մասին, որ սրբավայրը կենդանի է և ակտիվ օգտագործվում է ժողովրդական տոնակատարությունների ժամանակ:

Ժողովրդական հավատալիքների համաձայն՝ այս մատուռն օգնում է հատկապես տենդով կամ հոգեկան անհանգստությամբ տառապողներին:

​Այս հուշարձանը ներառված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցուցակում որպես տեղական նշանակության հուշարձան:

Մատուռը գտնվում է Արարատի մարզի Շահումյան գյուղի կենտրոնից մոտ 1-1.2 կմ հարավ-արևելք։

Կոորդինատներ. 39.9333°N, 44.5786°E

Լուսանկարները `Հուշարձանների պահպանության Արարատի մարզային ծառայության։