news-details
Արարատյան Պատմություններ

Բացահայտիր Արարատը - Վերին Արտաշատի «Թամանյանական» գոհարը

Արարատի մարզի Վերին Արտաշատ գյուղում է գտնվում խորհրդային հայկական ճարտարապետության ամենատպավորիչ նմուշներից մեկը՝ տեղի Մշակույթի տունը:

Շենքն առանձնանում է իր կիսաշրջանաձև (ամֆիթատրոն հիշեցնող) ծավալով։ Գևորգ Թամանյանը (Ալեքսանդր Թամանյանի որդին) այստեղ կիրառել է դասական նեոկլասիցիզմի և հայկական ազգային ճարտարապետության սինթեզը.

Շենքի ճակատային մասը բաժանված է բարձր, կամարակապ լուսամուտներով, որոնք շենքին հաղորդում են վեհություն և թեթևություն։

Պատուհանների միջև ընկած հատվածներում օգտագործված են որմնասյուներ, որոնք ընդգծում են շենքի ուղղահայաց կառուցվածքը։

Գլխավոր կամարների վերևում տեղադրված են փոքր շրջանաձև լուսամուտներ, որոնք բնորոշ են թամանյանական ոճին և ապահովում են լրացուցիչ լուսավորություն ներսի սրահների համար։

​1957 թվականին կառուցված այս տիպի շենքերը նախատեսված էին որպես համայնքի «տաճարներ»: 

Ունի բարձր առաստաղ և հիանալի ակուստիկա՝ շնորհիվ շենքի կորության։ Այստեղ կազմակերպվել են թատերական ներկայացումներ և կինոդիտումներ։

Շենքի կորությունը թույլ է տալիս ունենալու լուսավոր և ընդարձակ նախասրահ, որտեղ գյուղի բնակիչները հավաքվում էին միջոցառումներից առաջ։

​Լինելով Ալեքսանդր Թամանյանի գործի շարունակողը՝ Գևորգը մեծ ուշադրություն էր դարձնում քարի մշակմանը:​

Շենքը կառուցված է տեղական սրբատաշ տուֆից, որի գույնը ժամանակի ընթացքում ստացել է ազնվական երանգ։​

Այս նախագիծը ցույց է տալիս, թե ինչպես է ճարտարապետը կարողացել «մայրաքաղաքային» շքեղությունը տեղափոխել գյուղական միջավայր՝ բարձրացնելով տեղի բնակիչների գեղագիտական ճաշակը։

​Շենքը պատահական չէ տեղադրված զբոսայգու մեջ։ Ըստ 50-ականների քաղաքաշինական պլանների՝ մշակույթի տունը պետք է լիներ կանաչապատ գոտու կենտրոնական առանցքը, որպեսզի մարդիկ հանգստի գոտուց անմիջապես մուտք գործեին մշակութային միջավայր։

​ Շենքն այսօր էլ պահպանել է իր արտաքին հմայքը և ծառայում է իր նպատակին որպես համայնքային կյանքի սիրտ։

Տեղակայումը. Շենքը գտնվում է Վերին Արտաշատ գյուղի կենտրոնական հատվածում՝  զբոսայգու ներսում:

Կոորդինատներ. ​39.9745°N, 44.6133°E

Լուսանկարները `Հուշարձանների պահպանության Արարատի մարզային ծառայության