Աբովյան գյուղում կա մի սրբատեղի, որտեղ «քարերը լսում են»...

Թուխ մանուկ մատուռը գտնվում է գյուղի հին թաղամասում։ Այն համարվում է տեղական նշանակության ուխտատեղի։ Թեև կառույցի ներկայիս տեսքը կարող է լինել համեմատաբար նոր կամ վերականգնված, սրբատեղին ունի դարավոր պատմություն(19-րդ դար) ։

Ինչպես շատ այլ Թուխ Մանուկներ, սա ևս փոքրիկ, քարաշեն կառույց է։

Մատուռի տարածքում կամ պատերի մեջ հաճախ կարելի է տեսնել միջնադարյան խաչքարերի բեկորներ, որոնք վկայում են տեղանքի հնության մասին։

Մատուռի հետ կապվում են բազմաթիվ լեգենդներ և ավանդազրույցներ։

. Յոթ եղբայրների լեգենդը

Ամենահայտնի ավանդույթներից մեկի համաձայն՝ Թուխ Մանուկները եղել են յոթ (կամ ինը) քաջ եղբայրներ, որոնք նահատակվել են հանուն քրիստոնեական հավատքի կամ հայրենիքի պաշտպանության։ Ասվում է, որ այնտեղ, որտեղ թափվել է նրանց արյունը, կառուցվել են մատուռներ։ Աբովյան գյուղի մատուռը համարվում է այդ «արյան կաթիլներից» մեկի վրա բարձրացած սրբատեղին։

. Երազի և տեսիլքի ուժը

Տեղացիները պատմում են, որ շատ մատուռներ, այդ թվում՝ Թուխ Մանուկը, վերակառուցվել կամ մաքուր են պահվել շնորհիվ տեսիլքների: Լեգենդն ասում է, որ եթե մեկը փորձի վնասել մատուռը կամ այնտեղից քար տանել, «Թուխ Մանուկը» (սևաչյա, թուխ մաշկով պատանին) երազում հայտնվում է տվյալ մարդուն և զգուշացնում կամ պատժում, մինչև քարը հետ չբերվի։

. «Կենդանի» քարերի զրույցը

​Կա մի հին հավատալիք, որ մատուռի պատերի մեջ ագուցված խաչքարերը կամ հին քարերը «շնչում են»։ Ըստ լեգենդի՝ եթե մարդը մաքուր սրտով և մեծ հավատքով ականջը դնի մատուռի պատին, կարող է լսել հեռավոր զանգերի ձայն կամ աղոթքի շշուկ, ինչը նշանակում է, որ նրա խնդրանքը լսելի է դարձել։

. Բուժիչ ուժի ավանդույթը

Թուխ Մանուկը ժողովրդական ընկալման մեջ համարվում է «արագահաս» սուրբ։ Լեգենդներ են պատմվում այն մասին, թե ինչպես են անբուժելի համարվող հիվանդ երեխաները մատուռում մեկ գիշեր անցկացնելուց հետո առավոտյան արթնացել լիովին առողջ։ Հատկապես հավատում են, որ այն օգնում է «վախեցած» կամ չխոսող երեխաներին։

Մատուռի հետ կապված լեգենդներում հաճախ հանդիպում են այս երեք տարրերը.

.Ծառը. Մատուռի մոտ հաճախ լինում է մի հին ծառ, որին մարդիկ թաշկինակներ են կապում՝ թողնելով իրենց ցավերն ու հիվանդությունները։

. Ջուրը. Երբեմն մատուռի մոտ լինում է սառնորակ աղբյուր, որի ջուրը համարվում է օրհնված։

. Թուխ մանուկի կերպարը. Նրան պատկերացնում են որպես գեղեցիկ, թխամաշկ երիտասարդի, ով հսկում է գյուղի անդորրը։

Ու այսօր էլ, երբ մոմը լռիկ հալվում է մատուռի խոնավ պատերի ներքո, թվում է, թե դարավոր լեգենդները կենդանանում են։ Թուխ Մանուկը շարունակում է մնալ որպես հույսի կանթեղ՝ հիշեցնելով, որ մեր նախնիների հավատքն ու հողի ուժը անբաժան են մեզնից։ Ու քանի դեռ կա մատուռ տանող ճանապարհը, կա նաև դեպի լույսը տանող հույսը։

Տեղակայումը `Արարատի մարզ, գյուղ Աբովյան, Մովսես Խորենացու փողոց, 18-րդ տուն (մատուռը գտնվում է բնակելի տան բակում, ինչը բնորոշ է տեղական սրբավայրերին)։

Կորդինատները` ​40.0489° N, 44.5475° E