Հայաստանի սրտում՝ Արարատյան դաշտի արևկող հարթավայրում, գտնվում է մի բնակավայր, որն իր անունով արդեն իսկ հուշում է իր էության մասին։

Քաղցրաշենը սոսկ գյուղ չէ. այն աշխատասիրության, ավանդույթների և, որ ամենակարևորն է, գիտելիքի հանդեպ անսահման հարգանքի խորհրդանիշ է։

​Քաղցրաշենի ժամանակակից պատմությունը սկիզբ է առնում 1828-1829 թվականներից, երբ Ռուս-պարսկական պատերազմից հետո Պարսկաստանի Խոյ և Սալմաստ գավառներից հարյուրավոր հայ ընտանիքներ վերաբնակվեցին այստեղ։

Նրանք իրենց հետ բերեցին ոչ միայն այգեգործության հմտությունները, այլև արևմտահայերենի ու պարսկահայերենի յուրահատուկ շերտերով հարուստ բարբառն ու մշակույթը։

1940-ականներին գյուղը ստացավ իր այսօրվա հնչեղ անունը՝ ի նշան տեղի բերքի անմահական քաղցրության։

​Քաղցրաշենի ամենաբնորոշ գիծը նրա ուսումնատենչությունն է։

Այստեղ ձևավորված է մի մշակույթ, որտեղ կրթությունը համարվում է ընտանիքի պատվի և հաջողության գլխավոր գրավականը։

Գյուղը Հայաստանին տվել է տասնյակ գիտնականներ, բժիշկներ և արվեստագետներ։

Քաղցրաշենցիների համար բնական երևույթ է, որ հողագործի զավակը դառնում է գիտությունների դոկտոր կամ առաջատար վիրաբույժ։

Տեղի միջնակարգ դպրոցը տասնամյակներ շարունակ պահպանում է կրթական բարձր նշաձողը։

Աշակերտների մասնակցությունը օլիմպիադաներին և բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ ընդունվելու ցուցանիշը մշտապես բարձր է։

Անգամ առօրյա շփման մեջ քաղցրաշենցին աչքի է ընկնում իր գրագետ խոսքով և հարուստ բառապաշարով, ինչը սերունդների կրթվածության ուղղակի հետևանքն է։

​Լինելով մտավորականների դարբնոց՝ Քաղցրաշենը միևնույն ժամանակ մնում է Արարատի մարզի գյուղատնտեսական հենասյուներից մեկը։

Գյուղի այգիները հայտնի են իրենց բարձրորակ բերքով, որն արտահանվում է աշխարհի տարբեր երկրներ։

Գյուղում գործող «Քաղցրաշեն» գինու և կոնյակի գործարանը տեղական խաղողի վերամշակման և բարձրակարգ խմիչքների արտադրության կենտրոնն է։

Շնորհիվ բնակիչների կրթվածության՝ այստեղ արագ են ներդրվում ժամանակակից տեխնոլոգիաները՝ ջերմոցային տնտեսություններից մինչև կաթիլային ոռոգման համակարգեր։

​Գյուղը գտնվում է Արտաշատից ընդամենը 5 կմ հեռավորության վրա։ Նրա հոգևոր կյանքի կենտրոնը սուրբ Վարդան եկեղեցին է, որը վերակառուցվել և սպասարկում է համայնքի հոգևոր կարիքները։

Գյուղի մշակույթի տունն ու գրադարանը շարունակում են մնալ այն վայրերը, որտեղ կրթվում ու զարգանում է նոր սերունդը։

Քաղցրաշենն այն բացառիկ վայրն է, որտեղ հողի բուրմունքը միախառնվում է գրքի ու գիտության ուժի հետ։ Սա մի համայնք է, որն ապացուցում է՝ հզոր գյուղը սկսվում է հզոր կրթությունից։

Տեղակայումը. Արարատի մարզ, Արտաշատ քաղաքից 6 կմ հյուսիս-արևելք՝ Կարմիր սարի ստորոտում, Երևան-Արարատ ավտոխճուղու ձախ կողմում։

Կոորդինատներ. 39.9167°N, 44.5833°E