Բյուրավան համայնքում գտնվող Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին  տարածաշրջանի հոգևոր կյանքի և ճարտարապետական ժառանգության առանցքային հուշարձաններից մեկն է։

Եկեղեցու պատմությունը սկիզբ է առնում 19-րդ դարից, երբ կառուցվել է հիմնական շինությունը:

Ժամանակի ընթացքում կրած վնասների պատճառով կառույցը կարիք է ունեցել լուրջ վերականգնման, և 1992 թվականին այն հիմնովին վերակառուցվել է:

Այս կարևոր աշխատանքների հեղինակն է ճարտարապետ Հ. Գասպարյանը, ում ջանքերով եկեղեցին ստացել է իր ներկայիս ամբողջական տեսքը:

​Եկեղեցու ճարտարապետությունը կրում է հայկական ավանդական ոճի տարրերը. այն կառուցված է սրբատաշ տուֆից և աչքի է ընկնում իր վեհաշուք ու համաչափ կառուցվածքով:

Տաճարն ունի գմբեթավոր զանգակատուն, որն առանձնանում է իր նրբագեղությամբ:

Կառույցի ամենաարժեքավոր և ուշագրավ դետալներից մեկը եկեղեցու պատին ագուցված պատմական խաչքարն է, որը թվագրվում է 12-13-րդ դարերով:

Այս հնամենի խաչքարի առկայությունը փաստում է, որ տվյալ վայրում հոգևոր սրբատեղի է եղել դեռևս ուշ միջնադարում, և 19-րդ դարի կառույցը այդ դարավոր ավանդույթի շարունակողն է։

​ Եկեղեցու մուտքն ու ճակատային հատվածները զարդարված են քանդակազարդ տարրերով, որոնք լրացնում են տաճարի գեղագիտական կերպարը:

​

Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին այսօր ոչ միայն պատմական հուշարձան է, այլև գործող հոգևոր կենտրոն, որտեղ շարունակվում են մատուցվել պատարագներ և կատարվել եկեղեցական արարողություններ:

Եկեղեցին գտնվում է Արարատի մարզի Բյուրավան գյուղի կենտրոնական հատվածում: 

Կոորդինատներ՝ 39.9786° N, 44.5167° E

Լուսանկարները `Հուշարձանների պահպանության Արարատի մարզային ծառայության