«Ելիջա» գյուղատեղին Հայաստանի լեռնային բնակավայրերի պատմության և ճարտարապետության ինքնատիպ նմուշ է, որը տարիների ընթացքում վերածվել է բացօթյա թանգարանի։

Այս լքված բնակավայրը գտնվում է Արարատի մարզում՝ Գառնի գյուղից մոտ 7-8 կմ հարավ-արևելք հեռավորության վրա, Ազատ գետի կիրճի աջակողմյան բարձրադիր հարթակի վրա, որը հայտնի է որպես Միլիի ձոր։

Տարածքը աշխարհագրորեն սահմանակից է Խոսրովի անտառ պետական արգելոցին, ինչը պայմանավորում է տեղանքի հարուստ կենսաբազմազանությունը և գեղագիտական բացառիկ արժեքը։

​Պատմական տեսանկյունից Ելիջան թվագրվում է 18-19-րդ դարերով, թեև տեղանքի ռազմավարական դիրքը հուշում է ավելի հին բնակեցման շերտերի հնարավոր առկայության մասին։

Գյուղն ակտիվ կենսագործունեություն է ունեցել մինչև 1950 թվականը, երբ խորհրդային իշխանությունների կողմից իրականացվող վերաբնակեցման քաղաքականության արդյունքում բնակիչները տեղափոխվեցին ավելի մատչելի և հարթավայրային շրջաններ։

Այսօր գյուղատեղիի տարածքում պահպանվել են բազմաթիվ շինությունների հետքեր, որոնք թույլ են տալիս պատկերացում կազմել ժամանակի գյուղական կյանքի մասին։

Տները կառուցված են եղել տեղական կոպտատաշ քարերից ու կավաշաղախից, որոնց հիմքերը մինչ օրս հստակ նշմարվում են լեռնալանջերին։

​Հատկապես արժեքավոր է գյուղատեղիի հին գերեզմանատունը, որտեղ պահպանվել են 18-19-րդ դարերի բազմաթիվ տապանաքարեր։

Դրանք ներկայացնում են հայկական ժողովրդական քանդակագործության հետաքրքիր օրինակներ՝ զարդարված կենցաղային պատկերներով, զենքերի կամ աշխատանքային գործիքների նշաններով, ինչը վկայում է բնակչության զբաղմունքների՝ անասնապահության և որսորդության մասին։

Միլիի ձորի այս հատվածը նաև կարևոր ջրբաժան է, որտեղով հոսող առվակները ժամանակին ծառայել են որպես ջրամատակարարման հիմնական աղբյուր։

Այսօր Ելիջան ոչ միայն պատմամշակութային հուշարձան է, այլև հանրահայտ ուղղություն էկոտուրիզմի և արշավների սիրահարների համար, ովքեր Գառնիից կամ հարակից բնակավայրերից ուղևորվում են դեպի Կաքավաբերդ կամ Խոսրովի արգելոցի խորքերը։

Տարածքի բուսականությունը և ժայռային կազմավորումները յուրահատուկ միջավայր են ստեղծում պատմական հուշարձանների պահպանման համար, ինչն այս վայրը դարձնում է Արարատի մարզի տեսարժան կետերից մեկը։

Լուսանկարը`Հուշարձանների պահպանության Արարատի մարզային ծառայության 

Կոորդինատներ: 40.0933°N, 44.8361°E