news-details
Արարատյան Պատմություններ

Բացահայտիր Արարատը - «Հազարափրկիչ». Մատուռ՝ անդունդի եզրին

Արարատ-Զանգակատուն (Տիգրանաշենի ոլորաններ) ճանապարհին գտնվող «Հազարափրկիչ» մատուռը յուրահատուկ ուխտատեղի է։
Մատուռը ժամանակակից կառույց է, սակայն հիմնված է հին սրբատեղիի վայրում։

Այն կառուցված է սրբատաշ բաց գույնի տուֆից (կաթնագույն/դեղնավուն երանգով)։ Ունի փոքրիկ գմբեթ և խաչ։ Ճարտարապետությունը պարզ է, բնորոշ հայկական ավանդական մատուռներին։

Ներսում տարածքը շատ փոքր է։ Կենտրոնում սուրբ սեղանն է, որի վրա դրված են տարբեր ժամանակների սրբապատկերներ (Աստվածամայրը մանկան հետ, Քրիստոսի պատկերներ) և մոմակալներ։

Մատուռի անմիջապես հարևանությամբ և պատերի մեջ կան ագուցված խաչքարեր, որոնք տեղադրվել են տարբեր ընտանիքների կողմից՝ որպես երախտագիտության նշան կամ ի հիշատակ իրենց հարազատների։

Տեղացիները պատմում են, որ այս վայրը կոչվել է «Հազարափրկիչ», որովհետև Տիգրանաշենի ոլորանները համարվում են Հայաստանի ամենավտանգավոր ճանապարհահատվածներից մեկը (հաճախակի մառախուղներ, կտրուկ շրջադարձեր և անդունդներ)։ Ըստ հավատալիքի՝ այս մատուռը «հսկում է» ճանապարհը, և շատ վարորդներ պատմում են դեպքեր, երբ անհավանական կերպով փրկվել են անկումից հենց այս հատվածում։

Մարդիկ այստեղ գալիս են «հազար ու մի» ցավերի դեմ դեղ գտնելու հույսով։ Հատկապես հայտնի է որպես վախը չափող կամ հոգեկան անդորր պարգևող վայր։

Մատուռի կողքին կան ծառեր, որոնց վրա ուխտավորները կտորներ են կապում (մատաղ անում)։ Չնայած Հայ Առաքելական Եկեղեցին սա համարում է հեթանոսական մնացուկ, մարդիկ շարունակում են այդպես վարվել՝ յուրաքանչյուր կտորի հետ մի երազանք կամ խնդրանք հղելով Աստծուն։

Այդ հատվածը հայտնի է նաև նրանով, որ այստեղ են գտնվում «Քառասուն աղբյուրները» (կամ դրանցից սնվող առվակները), որոնց ջուրը համարվում է սառնորակ և մաքուր։ Շատերը կանգնում են ոչ միայն մատուռի, այլև աղբյուրից ջուր վերցնելու համար։
Մատուռը ոչ միայն հոգևոր, այլև յուրօրինակ «դիտակետ» է.։

Սա այն եզակի կետերից է, որտեղից Մասիսն ու Սիսը երևում են ամբողջ հզորությամբ և այլ անկյան տակ։

Մատուռի շրջակայքում կան քարե նստարաններ և սեղաններ։ Շատերը, ովքեր Արցախից կամ Սյունիքից վերադառնում են Երևան, այստեղ կանգ են առնում լեռնային մաքուր օդ շնչելու և լռության մեջ աղոթելու համար։

Այն համարվում է ժողովրդական մատուռ։ Սա նշանակում է, որ այնտեղ մշտական քահանա չկա, և դուռը սովորաբար բաց է բոլորի համար՝ օրվա ցանկացած ժամի։ Մարդիկ իրենք են խնամում տարածքը, մաքրում մոմերի մնացորդները և թարմ ծաղիկներ բերում։

Տեղակայումը. մատուռը գտնվում է Արարատի մարզում, Արարատ-Զանգակատուն ճանապարհից աջ, Տիգրանաշենի լեռնանցքի ամենաբարձր և տեսարժան հատվածներից մեկում։

Կոորդինատներ. 39.815278° N, 44.945833° E