Հորթուն (կամ Հորթունք) գյուղատեղին Արարատի մարզի ամենահետաքրքիր, բայց քիչ հայտնի պատմամշակութային վայրերից է: Այն գտնվում է ծովի մակերևույթից բավականին բարձր դիրքում՝ շրջապատված բնական ամրություններով և ձորերով:  

Գյուղատեղիի հուշարձաններն իրենց թվագրությամբ ընդգրկում են IX-XX դարերը։ 

Գյուղատեղիի տարածքում պահպանվել է միջնադարյան հայկական ճարտարապետությանը բնորոշ կիսավեր եկեղեցի, որը միանավ թաղածածկ կառույց է՝ կառուցված տեղական կոպտատաշ քարերով։

Եկեղեցուն հարող տարածքում տարածվում է հին գերեզմանոցը, որտեղ հանդիպում են տարբեր մեծության ու ժամանակաշրջանների խաչքարեր և տապանաքարեր։

Այս քարե կոթողները ներկայացնում են հայկական քանդակագործական արվեստի զարգացման տարբեր փուլերը և հաճախ կրում են արժեքավոր արձանագրություններ տեղի բնակչության ու պատմական անցքերի մասին։

Բնակավայրը մարդաշատ է եղել ընդհուպ մինչև XX դարի սկիզբը, սակայն խորհրդային տարիների վերաբնակեցման քաղաքականության հետևանքով բնակիչները տեղափոխվել են ավելի հարթավայրային վայրեր, հիմնականում՝ Զանգակատուն։

Հորթունի տարածքում պահպանվել են հնագույն բնակավայրի շինությունների հետքերը, որոնք թույլ են տալիս պատկերացում կազմել միջնադարյան գյուղի կառուցվածքի մասին:

Գյուղատեղիից տեղափոխված որոշ արժեքավոր նմուշներ այսօր պահպանվել են  Զանգակատան նոր գերեզմանատանը, Պարույր Սևակի տուն-թանգարանի տարածքում և  պետական թանգարանների ֆոնդերում, սակայն հիմնական հուշարձանախումբը մնում է տեղում և գտնվում է պետական պահպանության ներքո։ 

 Տեղակայումը. Հորթուն գյուղատեղին գտնվում է Արարատի մարզի Զանգակատուն գյուղից մոտ 4-5 կմ դեպի հյուսիս՝ համանուն ձորում, Արածո գետի վերին հոսանքի շրջանում

Կոորդինատները.39.8736° N, 44.9458° E (մոտավոր)։

Լուսանկարները `Հուշարձանների պահպանության Արարատի մարզային ծառայության