Վեդիի այս ամրոցը (որը հաճախ տեղացիներն անվանում են պարզապես Վեդու բերդ) Արարատի մարզի կարևոր, բայց քիչ ուսումնասիրված հնագիտական հուշարձաններից է։

Ըստ գրառման՝ այն թվագրվում է 8-13-րդ դարերով (միջնադարյան կառույց), սակայն պեղումները ցույց են տվել, որ ամրոցն ունի առնվազն 3000 տարվա պատմություն։

. Ուշ բրոնզի և Երկաթի դար (Ք.ա. 1500–500 թթ.): Սա ամրոցի հիմնադրման շրջանն է։ Այն եղել է տարածաշրջանի հզոր պաշտպանական կենտրոններից մեկը։​

. Վաղ միջնադար (Սասանյան շրջան): Ամրոցը վերակառուցվել է և ծառայել որպես ռազմավարական հենակետ։​

. Զարգացած միջնադար (8-13-րդ դդ.): Սա այն շերտն է, որի մասին նշված է ձեր նկարում։ Այս շրջանում ամրոցը վերածվել է բերդ-քաղաքի տիպի ամրության։

Պեղումների ժամանակ հայտնաբերված իրերը թույլ են տալիս հասկանալ այնտեղ ապրած մարդկանց կենցաղը.

Հայտնաբերվել են մթերային պահեստներ՝ գետնի մեջ թաղված մեծ կավե անոթներով, որոնցում պահվել է հացահատիկ և գինի։

Շատ հետաքրքիր և հազվագյուտ գտածո է փոքրիկ կավե օձի գլուխը, որը, հավանաբար, ունեցել է ծիսական կամ զարդարանքի նշանակություն։

Մեծ քանակությամբ սննդի մնացորդներ (ոսկորներ), որոնք փաստում են, որ ամրոցի բնակիչները զբաղվել են անասնապահությամբ և որսորդությամբ։

Բրոնզե և երկաթե իրեր, որոնք վկայում են ամրոցի պաշտպանական բնույթի մասին։

Գունավոր և նախշազարդ խեցեղենի բեկորներ, որոնք բնորոշ են միջնադարյան Հայաստանի արհեստագործությանը։

Ամրոցի պաշտպանական պատերը որոշ հատվածներում հասնում են մինչև 4 մետր բարձրության։

Բերդն ունեցել է կենտրոնական ուղղանկյուն պաշտպանական աշտարակ և երկշերտ պարիսպներ, որոնք պաշտպանել են միջնաբերդը (ցիտադելը)։

Բերդի ժայռերի մեջ կան մի քանի քարանձավներ, որոնք նույնպես օգտագործվել են բնակության կամ որպես պահեստներ։

Այս ամրոցը ոչ միայն պաշտպանական կառույց էր, այլև հսկում էր Արարատյան դաշտից դեպի լեռնային շրջաններ տանող առևտրային ուղիները։ Քանի որ այն գտնվում է Վեդի գետի հովտի մուտքի մոտ, այն հանդիսանում էր «դարպաս» դեպի Խոսրովի անտառ և Վայոց Ձոր։

Այս ամրոցը ներառված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

Տեղակայումը. Գտնվում է Վեդի համայնքից մոտ 1 կմ հարավ-արևելք ընկած բարձունքի վրա։

Կոորդինատներ. 39.9044°N, 44.7511°E

  Լուսանկարները `Հուշարձանների պահպանության Արարատի մարզային ծառայության