«Ուրցաձոր» գյուղատեղին  Հայաստանի միջնադարյան նյութական մշակույթը ներկայացնող  գեղեցիկ  հուշարձանախմբերից մեկն է։

Այս պատմական տեղանքը բազմաշերտ հնավայր է, որի հիմնական կառուցապատումը և ծաղկման շրջանը վերաբերում են 9-14-րդ դարերին, սակայն այն վերաբնակեցվել է նաև ուշ միջնադարում ու նոր ժամանակներում՝ ընդհուպ մինչև 19-20-րդ դարերը։

​Տեղանքի ռելիեֆը բնութագրվում է լեռնային չորային լանդշաֆտով, որտեղ պահպանվել են հնագույն բնակելի տների հիմնապատերը, տնտեսական նշանակության կառույցների մնացորդները և ընդարձակ գերեզմանատունը։

Գյուղատեղիի տարածքում հայտնաբերված խոշոր մշակված քարերը՝ իրենց բնորոշ անցքերով և փոսորակներով, փաստում են զարգացած երկրագործական և արհեստագործական կյանքի մասին, ինչպիսիք են հնձանները կամ ձիթհանքերի մասերը։

Հատկապես արժեքավոր են տեղում պահպանված սալաձև տապանաքարերը, որոնց մի մասի վրա առկա են հայերեն արձանագրություններ և հնագույն զարդանախշեր։

Այս արձանագրությունները կարևոր սկզբնաղբյուր են տարածաշրջանի տոհմական պատմության և լեզվական առանձնահատկությունների ուսումնասիրության համար։

​Գյուղատեղին սերտորեն կապված է Ուրծի լեռնաշղթայի պաշտպանական և հոգևոր համակարգի հետ՝ գտնվելով ռազմավարական կարևոր ուղիների խաչմերուկում։

Այն մոտ է գտնվում այնպիսի նշանավոր հուշարձանների, ինչպիսիք են Տափի բերդը և Սագրաբերդը, ինչը հուշում է, որ բնակավայրը եղել է  տարածաշրջանի տնտեսական կենտրոններից մեկը։

Հուշարձանի պահպանվածությունը և տեղանքի բնական դիրքը հնարավորություն են տալիս վերականգնել միջնադարյան հայկական գյուղի պատկերը՝ իր կենցաղով և հոգևոր կառուցվածքով։

​Տեղակայումը՝ ՀՀ Արարատի մարզ, Շաղափ գյուղից 4.5 կմ հարավ-արևմուտք, Ուրցաձորի կիրճի հատվածում։

​Աշխարհագրական կոորդինատները՝

39.907572°N, 44.912631°E (մոտավոր կենտրոնական հատված)։

​Գյուղատեղին պաշտոնապես ներառված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցուցակում։

Լուսանկարները `Հուշարձանների պահպանության Արարատի մարզային ծառայության