Հովտաշատը Արարատյան դաշտի այն եզակի բնակավայրերից է, որտեղ բնությունը, պատմությունը և մարդկային աշխատասիրությունը միահյուսվելով ստեղծել են ինքնատիպ մի միջավայր։ 

​Այս բնակավայրի գլխավոր առանձնահատկությունը նրա անվան և էության կատարյալ համապատասխանությունն է. մինչև 1978 թվականը կրելով Մեհմանդար անունը, որը թարգմանաբար նշանակում է «հյուրընկալ»` գյուղը վերանվանվեց Հովտաշատ՝ խորհրդանշելով բերրի ու ջրառատ հովտի առատությունը:

Գյուղն աչքի է ընկնում իր յուրահատուկ հիդրոլոգիական կառուցվածքով. ստորգետնյա արտեզյան ջրերի հարստությունը թույլ է տվել, որ Հովտաշատը դառնա Հայաստանի ձկնաբուծական խոշորագույն կենտրոններից մեկը:

Հայելանման լճակները, որտեղ բուծվում են բարձրարժեք ձկնատեսակներ, դարձել են գյուղի այցեքարտը՝ լանդշաֆտին հաղորդելով յուրահատուկ տեսք:

​Տնտեսական կյանքում Հովտաշատն առանձնանում է նաև իր «կանաչ» հզորությամբ:

Գյուղը հայտնի է որպես որակյալ սածիլների և ջերմոցային մշակաբույսերի մատակարար: Այստեղի հողագործների վարպետությունը թույլ է տալիս ստանալ վաղահաս բերք, որը մրցունակ է ամբողջ հանրապետությունում:

Սակայն գյուղի հոգին միայն աշխատանքը չէ. այնտեղ վեր է խոյանում 19-րդ դարի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, որը կանգուն է մնացել ժամանակի փորձություններից և այսօր էլ  համայնքի հոգևոր սյունն է:

Պատմական շերտերն այստեղ հասնում են մինչև Արևմտյան Հայաստան, քանի որ բնակչության զգալի մասը Խոյի և Սալմաստի գավառներից տեղափոխվածների ժառանգներն են, ովքեր իրենց հետ բերել են մշակութային հարուստ ավանդույթներ ու բարբառային նրբերանգներ:

Հովտաշատը ոչ միայն բնակավայր է, այլև կենսունակության և ավանդույթների պահպանման մի օրինակելի մոդել, որտեղ ջուրը, հողը և հավատքը ստեղծել են ներդաշնակ միասնություն:

Տեղակայումը. Գտնվում է Մասիսի տարածաշրջանում՝ Մասիս քաղաքից ընդամենը 8 կմ հյուսիս-արևելք և մարզկենտրոն Արտաշատից 32 կմ հեռավորության վրա։

Կոորդինատներ. 40.0658°N, 44.4253° E