Տիգրանաշենը (նախկինում՝ Քյարքի) Հայաստանի Արարատի մարզի գյուղերից է, որն ունի ռազմավարական և հոգեբանական բացառիկ նշանակություն հայերի համար։ Այն համարվում է Հայաստանի «անկլավային» տարածքներից մեկը, որի շուրջ քննարկումները հատկապես սրվել են հետպատերազմյան շրջանում։

Ռազմավարական դիրք և տրանսպորտային հանգույց ​

Տիգրանաշենի ամենակարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ նրա միջով է անցնում Մ-2 միջպետական մայրուղին: Սա այն հիմնական ճանապարհն է, որը. Կապում է Երևանը Վայոց Ձորի, Սյունիքի և Արցախի (մնացած հատվածների) հետ։ Հանդիսանում է դեպի Իրան տանող գլխավոր զարկերակը։

Եթե այս հատվածը դուրս գա Հայաստանի վերահսկողությունից, Հայաստանի հարավը կկտրվի մայրաքաղաքից, ինչը կառաջացնի լոգիստիկ և անվտանգային լուրջ ճգնաժամ։

Բարձունքների վերահսկողություն

​Տիգրանաշենը տեղակայված է բարձրադիր գոտում։ Այնտեղից հնարավոր է տեսանելիության տակ պահել Արարատյան դաշտի զգալի հատվածը և միջպետական ճանապարհի երկար հատվածներ։ Տարածքի հանձնումը կամ կորուստը թույլ կտա հակառակորդին վերահսկել տեղաշարժը Հայաստանի սրտում։

 ​Անվտանգային սպառնալիքներ

Գյուղի վերահսկողության փոփոխությունը կարող է ուղղակի սպառնալիք դառնալ հարակից բնակավայրերի (Պարույր Սևակ, Երասխ և այլն) անվտանգության համար։ Դա կստեղծի մի իրավիճակ, որտեղ հակառակորդի զինված ուժերը կհայտնվեն Հայաստանի խորքում՝ թիկունքից խոցելի դարձնելով պաշտպանական գծերը։

Պատմական համատեքստ ​

Խորհրդային տարիներին Քյարքին վարչականորեն պատկանել է Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությանը (Ադրբեջանական ԽՍՀ), սակայն 1992 թվականի հունվարին՝ Արցախյան առաջին պատերազմի ժամանակ, հայկական ուժերը վերահսկողություն հաստատեցին գյուղի նկատմամբ։ Այն վերաբնակեցվեց Ադրբեջանից բռնագաղթած հայերով և վերանվանվեց Տիգրանաշեն՝ ի պատիվ Տիգրան Մեծի։

Պատմամշակութային ժառանգություն

​Թեև շատերը Տիգրանաշենը գիտեն միայն քաղաքական համատեքստում, այնտեղ կան հնագիտական կարևոր արժեքներ. ​

Հնագույն դամբարանադաշտ. Գյուղի տարածքում կա մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակով թվագրվող մեծ գերեզմանոց, որտեղից պեղվել են նախնադարյան կավե իրեր և զարդեր։ ​

Պաշտպանական միջնաբերդ. Տարածքում պահպանվել են հին ամրոցի/միջնաբերդի հետքեր, ինչը վկայում է վայրի՝ դեռևս հնուց ունեցած պաշտպանական դերի մասին։

Բնական դիրք ​

Գյուղը գտնվում է Թեժքար լեռան ստորոտին և Արածո կիրճի (հայտնի է նաև որպես «Դժոխքի ձոր») հարևանությամբ, ինչը տարածքը դարձնում է հետաքրքիր նաև արշավականների և բնության սիրահարների համար։

Կորդինատները` 39.973056°N,44.894444°E