Արմաշի ժայռափոր եկեղեցին հետաքրքիր հնագիտական և հոգևոր կոթող է, որը հաճախ անվանվում է նաև «Անապատ»։
Եկեղեցին ամբողջությամբ փորված է բնական քարաժայռի մեջ։
Ի տարբերություն սովորական կառուցված եկեղեցիների, այստեղ ծավալները ձևավորվել են ոչ թե քարը քարին դնելով, այլ ժայռի զանգվածը ներսից դատարկելով։
Այն ունի փոքր չափսեր, միանավ դահլիճի տեսք։
Արևելյան կողմում գտնվում է կիսաշրջանաձև խորանը, որը փորված է ժայռի խորքում։
Եկեղեցու կողքին կամ անմիջապես հարևանությամբ կան ժայռափոր այլ խորշեր և խցեր, որոնք ծառայել են որպես ճգնավորների կացարաններ կամ տնտեսական նշանակության տարածքներ։
Թեև ճշգրիտ կառուցման թվականը արձանագրված չէ, մասնագետները հուշարձանը վերագրում են 9-13-րդ դարերին։
Այս վայրը եղել է մենաստան։ Միջնադարյան Հայաստանում ժայռափոր կառույցները հաճախ ընտրվում էին այն հոգևորականների կողմից, ովքեր ցանկանում էին առանձնանալ աշխարհիկ կյանքից և ապրել խիստ ճգնողական պայմաններում։
Ժայռափոր լինելը նաև լրացուցիչ պաշտպանություն էր ապահովում թշնամիների հարձակումների ժամանակ, քանի որ այն դժվար տեսանելի էր և հեշտ պաշտպանելի։
Ժայռի պատերին փորագրված են տարբեր չափերի խաչեր, որոնք արվել են թե՛ կառուցման ժամանակ, թե՛ հետագայում՝ որպես ուխտավորների հիշատակում։
Արմաշի ժայռափոր եկեղեցին զուրկ է շքեղ քանդակներից։ Այն աչքի է ընկնում իր զուսպ և խիստ ոճով, ինչը բնորոշ է ճգնավորական մենաստաններին։
Հուշարձանը գտնվում է բարձրադիր և դժվարանցանելի վայրում, ինչը պատճառ է դարձել, որ այն դարեր շարունակ մնա կիսամոռացության մեջ։
Տարածքում կան նաև հին գերեզմանատան հետքեր և խաչքարերի բեկորներ։
Ժամանակի ընթացքում ժայռի էրոզիայի և երկրաշարժերի հետևանքով կառույցի որոշ հատվածներ վնասվել են, սակայն հիմնական ծավալը դեռևս կանգուն է։
Տեղացիները պատմում են, որ այս վայրը սուրբ է համարվում և մինչ օրս էլ մարդիկ ուխտի են գնում այնտեղ, հատկապես եկեղեցական տոների ժամանակ։
Տեղակայումը.Արմաշ և Զանգակատուն գյուղերի միջնամասում՝ բարձր լեռնային գոտում (ծովի մակերևույթից ~1300 մ բարձրության վրա)։
Կոորդինատներ. 39.8166° N, 44.9166° E (մոտավոր)։
