Գետազատի դամբարանը Հայաստանի միջնադարյան ճարտարապետության և իշխանական թաղման ծիսակարգի ուշագրավ նմուշներից է։ Այս հուշարձանը  պատմական Արտաշատ մայրաքաղաքի արվարձանների երկարամյա կյանքի շարունակությունն է՝ ներկայացնելով Զաքարյանների և հաջորդող շրջանի մշակութային զարգացումը։

Դամբարանը բարձրանում է մի բնական բրգաձև բլրի վրա, որն այսօր շրջապատված է խիտ պտղատու այգիներով։

Այն տեղակայված է հռչակավոր «Տիկնունի» (Թագավորի պալատ) բնակատեղիից անմիջապես հարավ։

Դամբարանը թվագրվում է XIII-XIV դարերով։ Այս շրջանը հայտնի է որպես հայկական ճարտարապետության վերածննդի փուլ, երբ կառուցվում էին շքեղ դամբարան-եկեղեցիներ և իշխանական տոհմական գերեզմանատներ։

Այն պատկանում է կենտրոնագմբեթ կամ աշտարակաձև դամբարանների տիպին, որոնք հաճախ ունենում էին երկհարկ կառուցվածք (ստորին հարկը՝ գետնափոր թաղման խուց, վերին հարկը՝ հուշասրահ)։

Կառուցված է տեղական սրբատաշ քարերով։ Բլրի բրգաձև տեսքը և դամբարանի դիրքը հուշում են, որ այն ծառայել է նաև որպես տեղանքի իշխող դոմինանտ։

Դամբարանի մոտ լինելը  «Թագավորի պալատին» փաստում է, որ այստեղ ամփոփված են եղել տեղի իշխանական տոհմի ներկայացուցիչները, ովքեր տիրել են Ազատի հովտի այս հատվածին։

Խաչքարերի և տապանաքարերի մնացորդներ, որոնք կրում են XIII դարի քանդակագործական ոճի հետքերը։

Հուշարձանը գտնվում է պետական հոգածության ներքո և ներառված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

Հուշարձանը գտնվում է Արարատի մարզի Գետազատ գյուղի վարչական տարածքում` գյուղից մոտ 1 կմ հյուսիս-արևելք, Ազատ գետի ձախակողմյան բարձրադիր ափին։

Կոորդինատներ. 39.9961° N, 44.5805° E