Ուրցաձորի Թուխ Մանուկ մատուռը (տեղացիների շրջանում հայտնի նաև որպես Սուրբ Գասպարյանի մատուռ) ներկայացնում է հայկական հոգևոր մշակույթի այն յուրահատուկ շերտը, որտեղ միահյուսվում են միջնադարյան քրիստոնեական ավանդույթներն ու ավելի հին՝ նախաքրիստոնեական հավատալիքները։

​Հայաստանում «Թուխ Մանուկ» անվանումը կրող հարյուրավոր սրբավայրեր կան։

Ըստ ժողովրդական ավանդության՝ Թուխ Մանուկը երիտասարդ նահատակ է, ով իր կյանքը զոհել է հանուն հավատքի։

Ուրցաձորի մատուռը համարվում է «զորավոր» ուխտատեղի. բնակիչները հավատում են, որ այստեղ կատարված աղոթքն ու մատաղը բժշկում են հիվանդներին և հաջողություն բերում ընտանիքներին։

​Մատուռը փոքրածավալ կառույց է, որը վերջին տասնամյակներում ենթարկվել է հիմնովին վերակառուցման։

Այն կառուցված է տեղական կարմրավուն և սրբատաշ տուֆից։

Շինությունն ունի ուղղանկյուն հատակագիծ, երկթեք տանիք և պարզ գմբեթ։ Մատուռի ճակատային մասում և ներսում տեղադրված են հին սրբավայրից պահպանված բեկորներ, ինչը շինությանը հաղորդում է պատմական շունչ։

​Սրբավայրի ամենաարժեքավոր բաղադրիչը նրա շրջակայքում գտնվող 13-15-րդ դարերի խաչքարերն են։

Դրանք վկայում են, որ այս վայրը դեռևս ուշ միջնադարում եղել է ակտիվ հոգևոր կենտրոն։ Խաչքարերի վրա առկա են.

. Բարդ հյուսվածքային նախշեր, որոնք բնորոշ են 13-րդ դարի հայկական քանդակագործությանը։​

. Կենաց ծառի տարրեր, որոնք խորհրդանշում են հավերժական կյանքը։​

. Արևային նշաններ և վարդյակներ, որոնք փորագրված են խաչերի ստորին հատվածում։

​Մատուռը գտնվում է Ուրցաձոր համայնքի  բարձրադիր հատվածում, ինչը հնարավորություն է տալիս տեսնել Ուրցաձորի ամբողջ տեսարանը։ Այն սերտորեն կապված է տարածաշրջանի մյուս հուշարձանների հետ։ 

​Հուշարձանը ներառված է պետական պահպանության ցուցակներում։ Այն ոչ միայն աղոթատեղի է, այլև բացօթյա թանգարան, որտեղ կարելի է ուսումնասիրել միջնադարյան հայ վարպետների քարագործական հմտությունները։

Կոորդինատներ. 39.9167° N, 44.8145° E։

Լուսանկարները `Հուշարձանների պահպանության Արարատի մարզային ծառայության