Վեդիի ամրոցը (հաճախ տեղացիների կողմից անվանվող Գիլանլար) Հայաստանի հարուստ, բայց քիչ ուսումնասիրված պատմական հուշարձաններից է։
Այն բազմաշերտ հնավայր է, որտեղ միախառնված են նախնադարյան և միջնադարյան մշակույթները։
Ամրոցի ծաղկման և առավել տեսանելի հետքերի շրջանը հենց 8-13-րդ դարերն են։
Այս շրջանում ամրոցը վերակառուցվել է որպես կարևոր պաշտպանական հենակետ։
Այն հսկում էր Դվինից դեպի հարավ-արևելք գնացող ճանապարհները։
12-13-րդ դարերը ամրոցի վերջին հզոր փուլն էին։ Այն ծառայել է որպես տեղական իշխանական տների հենակետ և ապաստարան մոնղոլ-թաթարական արշավանքների ժամանակ։
Չնայած միջնադարյան կառույցներին, ամրոցի հիմքում առկա են կիկլոպյան շարվածքի հետքեր, ինչը փաստում է, որ տեղանքը ամրացված է եղել դեռևս մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակից։
Ամրոցը բաղկացած է եղել երկու հիմնական մասից՝ միջնաբերդից և բնակավայրից։
Պարիսպները կառուցված են տեղական կոպտատաշ քարերից։ Միջնադարյան հատվածներում օգտագործվել է կրաշաղախ, ինչը տարբերում է այն ավելի հին՝ կիկլոպյան (չոր) շարվածքից։
Բլրի ստորոտով անցնող Վեդի գետը ապահովել է ջրի հասանելիությունը, սակայն ամրոցի ներսում եղել են նաև ստորգետնյա ջրամբարներ կամ հորեր՝ պաշարումների ժամանակ դիմակայելու համար։
Տարածքում պահպանվել են կացարանների, տնտեսական սենյակների և հնարավոր է նաև մատուռի հիմնապատեր։
Պեղումների ժամանակ այստեղ հայտնաբերվել են միջնադարյան ջնարակապատ խեցեղենի բեկորներ (12-13-րդ դդ.), որոնք բնորոշ են Զաքարյան Հայաստանին,մետաղական իրեր
նետասլաքներ, դանակներ և կենցաղային գործիքներ, կարասներ
հացահատիկի և գինու պահպանման համար նախատեսված մեծ տարաներ։
Այսօր ամրոցը հիմնականում ավերված է։ Տեսանելի են միայն պարիսպների հիմքերը և պատերի որոշ հատվածներ։
Այնուամենայնիվ, այն մնում է կարևոր հնագիտական հուշարձան, որը գրանցված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։
Տեղակայում. Վեդի քաղաքից 1 կմ հյուսիս-արևելք, Վեդի գետի ձախ ափին։
Կոորդինատներ. 39.9242° N, 44.7431°E