news-details
Արարատյան Պատմություններ

Բացահայտիր Արարատը - Վեդիի ամրոց (Գիլանլար)

Վեդիի ամրոցը (հաճախ տեղացիների կողմից անվանվող Գիլանլար) Հայաստանի հարուստ, բայց քիչ ուսումնասիրված պատմական հուշարձաններից է։

Այն բազմաշերտ հնավայր է, որտեղ միախառնված են նախնադարյան և միջնադարյան մշակույթները։

Ամրոցի ծաղկման և առավել տեսանելի հետքերի շրջանը հենց 8-13-րդ դարերն են։

Այս շրջանում ամրոցը վերակառուցվել է որպես կարևոր պաշտպանական հենակետ։
Այն հսկում էր Դվինից դեպի հարավ-արևելք գնացող ճանապարհները։

​12-13-րդ դարերը  ամրոցի վերջին հզոր փուլն էին։ Այն ծառայել է որպես տեղական իշխանական տների հենակետ և ապաստարան մոնղոլ-թաթարական արշավանքների ժամանակ։

​Չնայած միջնադարյան կառույցներին, ամրոցի հիմքում առկա են կիկլոպյան շարվածքի հետքեր, ինչը փաստում է, որ տեղանքը ամրացված է եղել դեռևս մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակից։

​Ամրոցը բաղկացած է եղել երկու հիմնական մասից՝ միջնաբերդից և բնակավայրից։

Պարիսպները կառուցված են տեղական կոպտատաշ քարերից։ Միջնադարյան հատվածներում օգտագործվել է կրաշաղախ, ինչը տարբերում է այն ավելի հին՝ կիկլոպյան (չոր) շարվածքից։

Բլրի ստորոտով անցնող Վեդի գետը ապահովել է ջրի հասանելիությունը, սակայն ամրոցի ներսում եղել են նաև ստորգետնյա ջրամբարներ կամ հորեր՝ պաշարումների ժամանակ դիմակայելու համար։

​ Տարածքում պահպանվել են կացարանների, տնտեսական սենյակների և հնարավոր է նաև մատուռի հիմնապատեր։

​Պեղումների ժամանակ այստեղ հայտնաբերվել են միջնադարյան ջնարակապատ խեցեղենի բեկորներ (12-13-րդ դդ.), որոնք բնորոշ են Զաքարյան Հայաստանին,մետաղական իրեր

 նետասլաքներ, դանակներ և կենցաղային գործիքներ, ​կարասներ

հացահատիկի և գինու պահպանման համար նախատեսված մեծ տարաներ։

​Այսօր ամրոցը հիմնականում ավերված է։ Տեսանելի են միայն պարիսպների հիմքերը և պատերի որոշ հատվածներ։

Այնուամենայնիվ, այն մնում է կարևոր հնագիտական հուշարձան, որը գրանցված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

Տեղակայում. Վեդի քաղաքից 1 կմ հյուսիս-արևելք, Վեդի գետի ձախ ափին։

Կոորդինատներ. 39.9242° N, 44.7431°E